Norske ekspertar håpar på kornavtale – trur haustinga her heime blir god

Russland og Ukraina har inngått separate og identiske avtalar med FN om å få til trygg eksport av korn frå lager i Ukraina gjennom Svartehavet. Korneksporten har vore stansa av ein russisk skipsblokade og miner ukrainske styrkar har lagt ut.

Dagen etter at kornavtalen vart inngått, bomba Russland ei kornhamn i den viktige byen Odesa. Det har ført til skepsis om kornavtalen vil fungere etter hensikta si.

– Førebels synest eg det ser ut som om avtalen vil ha potensial til å fungere etter hensikta, seier Christian Anton Smedshaug, dagleg leiar i Agri Analyse, til NTB.

Plan B

CNN melder mellom anna at USA jobbar med ein plan B for korneksporten frå Ukraina. USAs bistandsorganisasjon opplyser at dei planane blir lagde som følgje av angrepet i Odesa.

– Plan B involverer vegar, jernbanar og elvar, seier USAID-sjef Samantha Power.

– Vi må ha ein alternativ plan fordi vi ikkje kan stole på noko Vladimir Putin seier, legg ho til.

Smedshaug seier at det for Ukraina er tre grunnar til at det er stor interesse for å få avtalen til å fungere: Dei vil få ut fjorårsavlingane, få plass til avlingane i år og få pengar til neste års avlingar.

– Angrepet som var i Odesa, ser ut til å ha vore knytt til eit militærskip som låg i hamna, så det betyr litt korleis Ukraina disponerer forholdet mellom militære og sivile aktivitetar, seier Smedshaug.

Han seier at Russland også har stor interesse av å få avtalen til å fungere.

– Russarane har betydeleg interesse av ikkje å sitje med svarteper for at verda svelt, den er dei jo svært nær å ha allereie, men dei har også ei kjempeavling sjølv. Det er eit godt år for dei, og dei vil ha interesse av at fraktrutene i svartehavsområdet skal fungere effektivt, seier Smedshaug.

Må sjå kva som faktisk skjer

Han påpeikar at avtalen er skriven i ein veldig pressa situasjon for alle partar. Internasjonale analytikarar har kritisert avtaleteksten for å vere for vag, men Smedshaug meiner at det er viktigare å sjå på kva som skjer i praksis.

– Eg trur vi må setje oss ned og sjå på kva som faktisk skjer, og bruke litt same utgangspunktet som FN. Dei tek utgangspunkt i at dette vil fungere og avhjelpe ein vanskeleg situasjon og forhåpentleg hindre nye pristoppar i kveitemarknaden utover vinteren, seier Smedshaug.

– Det vi må sjå etter, er reelt sett om Ukraina får ut rimeleg store volum frå desse tre hamnebyane som er nemnde, og om inspeksjonen som skal vere av båtane, blir gjennomført etter planen, seier han.

Kveiteprisen stupte då avtalen vart kjend og er no nede på eit nivå han ikkje har vore på sidan før krigen.

– Marknaden har reagert positivt på avtalen, det viser at dei har ei viss tru på ho, seier Smedshaug.

– Viss avtalen leverer som vi håpar, vil vi nok variere på nivået før krigen, som i utgangspunktet er høgt og krevjande, men som viser at det er ein leveringsdyktig marknad, seier Smedshaug.

Bondelaget: Gladnyheit

Her heime i Noreg ønskjer Norges Bondelag avtalen velkommen.

– Det er ei stor gladnyheit om kornet frå dei ukrainske kollegaene våre blir eksporterte til land som verkeleg treng det. Matbehovet i verda er stort, og vi håpar dette bidreg til å hindre den største matkrisa, seier Egil Hoen, nestleiar i Norges Bondelag, til NTB.

– Det viktigaste vi norske bønder kan gjere, er å utnytte ressursane våre best mogleg for å halde fram med å produsere mest mogleg mat til eiga befolkning, seier han.

Norske bønder har uttrykt ønske om å auke kornproduksjonen her heime betydeleg.

Går mot god kornhaust

– Det er for tidleg å anslå kor stor årets kornproduksjon vil bli, men førebels tyder tilbakemeldingane på at mykje av kornet ser bra ut. Likevel er det framleis eit par månader til alt korna er hausta i Noreg, og vi er avhengige av godt vêr framover, seier Hoen.

– Det har i år vore eit særleg fokus på auka produksjon av matkorn. For å oppnå god nok kvalitet på kveiten til at denne blir eigna til å bake med, så må det ikkje vere for mykje regn i innhaustingsperioden, seier han.

Bondelagsleiaren påpeikar at kornprodusentane er blant produksjonssektorane med lågast inntekt. Han seier det var viktig å gjere noko med dette i jordbruksoppgjeret.

– Jordbruksavtalen styrkjer norsk kornproduksjon, sjølv om målprisen på matkveite vart noko lågare enn vi kravde. Kostnadene held likevel fram med å auke på absolutt alle moglege innsatsfaktorar om dagen, seier Hoen.

(©NPK)